Cesaret mi, Doğruluk mu?

Dolarlarını yakıp I-phone’unu kıran Türklere; Nike marka çoraplarını, ayakkabılarını yakan Amerikalıların karıştığı bir dönemden geçiyoruz. Zamanında İtalyan markalarını da, muhtemelen taksitle aldığı ve belki de taksitlerinin henüz bitmediği arabasını yakanlara tanık olmuştuk. Demek tarih gerçekten tekerrürden ibaret. Psikolojide elbette bir karşılığı vardır bu eylemlerin. Ancak bizim konumuz “marka itibarı” olduğundan ışığı bu tarafa tutacağız.

Bugün Amerikalılar Nike markalı çoraplarını ve ayakkabılarını neden yakıyor? Çünkü yeni akımın adı #JustBurnIt.

Kolayca tahmin edileceği üzere, Nike’ın efsanevi Just Do It mottosuna atıf yaparak Nike’ı protesto ediyorlar. Kimler? Nike’in 30.yıl reklam kampanyasının sporcu yüzlerinden Colin Kaepernick’i eleştirenler. Colin Kaepernick kim? ABD Ulusal Futbol Ligi (NFL) takımlarından San Francisco 49ers'ın eski oyucusu. 2017’de Time’ın Yılın İnsanı adaylarından biri olması, Muhammed Ali ödülü gibi pek çok ödülle onurlandırılmasının yanı sıra hatırı sayılır bir Amerikalı nüfus tarafından da eleştiriliyor. Hatta Başkan Donald Trump’ın küfür de içeren pek çok olumsuz ifadesi herkesçe biliniyor.

Peki Kaepernick’in, insanları hayranlıkla öfke arasında ikiye bölen algısının nedeni neydi? Kaepernick 2016’da çıkacağı maçlardan önce sahada çalan milli marş sırasında diz çökerek bir eylem başlattı. Siyahilerin yaşadığı ayrımcılığa ve polis tarafından öldürülen siyahiler için başlatılan “Black Lives Matter” eylemlerine dikkat çekmek istiyordu. Çekti de. Pek çok insan tarafından alkışlandı, pek çok futbol oyuncusu da eyleme katıldı. Yukarıda pek azını saydığımız ödüller ve onurlandırmalar da bunun ardından geldi.

İşte bu noktada “cesaret mi, doğruluk mu” diye düşündüğümüz adımı Nike yaptı. Nike’ın 30. Yıl reklam kampanyasında Serena Williams, Odell Beckham Jr. ve Shaquem Griffin ile birlikte Colin Kaepernick de yer alıyor. Hem de yaptığı sivil itaatsizlik eylemine atıf yapılan “Believe in something. Even if it means sacrificing everything” (Bir şeye inanın. Bu, her şeyi feda etmeniz anlamına gelse bile.) sloganıyla.

Kaepernick Nike’ın ilk “tartışmalı” yüzü değil. Lance Armstrong’u doping skandalına, Maria Sharapova’yı pozitif çıkan uyuşturucu testine ve Tiger Woods’u malum skandallarına “rağmen” kampanyalarında kullanmıştı. Elbette Colin Kaepernick tartışması biraz daha farklı. Çünkü konu bu kez siyasi.

Başta da söylediğim gibi #JustBurnIt başladı. İlk iki gün içinde Nike hisselerinin yaklaşık %3 oranında düştüğü söyleniyor. Ama şu anda hisseler yükselişe geçti bile. Bu arada Nike ilk açıklamasını yaptı: Nike’ın ilgili Başkan Yardımcısı Gino Fisanotti "Colin’in, bugün sporun gücünü dünyayı ileri taşımak için kullanan en ilham verici atletlerden biri olduğuna inanıyoruz” dedi.

Müşteri kitlesinin ikiye bölündüğü bir ortamda böylesine bir kampanyaya başlamak, para kaybetme riskini almak ve üstelik arkasında duran açıklamalarla yola devam etmek “cesaret” mi? Yoksa güçlü müşteri grubunun Afrika kökenli Amerikalılardan oluştuğunu bilen ve pazar araştırmaları çoktan yapılmış bir “emin adım”ın “doğruluğu” mu? Süreç yeni başladı. Tüm tarafların tutumunu izleyip göreceğiz. Sonunda kazanan “Black Lives Matter” diyen, sivil itaatsizlik eylemini yeniden gündeme getirip konuyu canlı tutabilen Colin Kaepernick mi olacak? Yoksa toplumsal ve siyasi bir konudaki hassasiyetin yanında duruşuyla Nike mı?

Esra Şengülen Ünsür

İDA Yönetim Kurulu Başkan Vekili